ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ( MoRD) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ದೀನದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಅಭಿಯಾನವು (DAY-NRLM), ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರದಾನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಅಭಿಯಾನಗಳ (SRLM ಗಳು) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಇಂದು “ಒಮ್ಮುಖದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು: ಅನುಭವದಿಂದ ಒಳನೋಟಗಳು” ಎಂಬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಈ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು 24 SRLM ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ “ಬರವಣಿಗೆ-ಅಂಗಡಿ” ವಿಧಾನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 19 ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆರಿಸಲಾದ 67 ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿವರಣೆಗಳು ಒಮ್ಮುಖದ ವಾಸ್ತವ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಸಮುದಾಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ-ವಲಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು ಹೇಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಶೈಲೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಟಿ.ಕೆ. ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್; DAY-NRLM ನ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ಮೃತಿ ಶರಣ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ವಾತಿ ಶರ್ಮಾ; ಶ್ರೀ ಚರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ (ನಿವೃತ್ತ IFS); ಡಾ. ಅವಿನಾಶ್ ನೀರಜ್ (DAHD); ಶ್ರೀ ಅವಿನಾಶ್ ಶರ್ಮಾ (ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್); ಪಿಆರ್ಎಡಿಎಎನ್ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶ್ರೀ ಸರೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ; ಮತ್ತು ಎಸ್ಆರ್ಎಲ್ಎಂಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಲುದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು..
ಸಭೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ ಶ್ರೀ ಶೈಲೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು, ನಿರಂತರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಏಕೀಕರಣವು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅಂತರ್ಗತ ಜಟಿಲತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮೂಹದಂತಹ ಮುಂಬರುವ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಮರುಕಳಿಸಲು ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು.
ಶ್ರೀ ಟಿ.ಕೆ. ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ರವರು DAY-NRLM ನ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 10 ಕೋಟಿ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ (SHG ಗಳು) ಸಂಘಟಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ₹12 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ NRLM 2.0 “ದುರ್ಬಲರ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ದುರ್ಬಲರಿಗೋಸ್ಕರ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರಿಂದ” ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ತಳಮಟ್ಟದ ಸಹಾಯದ ಮೂಲಕ 6 ಕೋಟಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಸ್ಥಳೀಯ ವಲಯದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಾಗಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದ ಒಕ್ಕೂಟಗಳನ್ನು (CLF ಗಳು) ಬಲಪಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ಮೃತಿ ಶರಣ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ನಿರಂತರ ಜೀವನೋಪಾಯವು ಯೋಜನೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಿಲನ ಎಂಬ ಮೂರು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಮತಿ ಸ್ವಾತಿ ಶರ್ಮಾ ಸೂಚಿಸಿದರು.
ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು.
PRADAN ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶ್ರೀ ಸರೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ ಅವರು, ಸಂಪಾದನೆಯ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ, ತೀವ್ರತೆ, ಪರಿಸರ ಸಂಯೋಜನೆ, ಅಂತರ್ಗತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ – “6I ಚೌಕಟ್ಟು” ಬಳಸಿ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಒಟ್ಟಾರೆ “ನಾವು” ಎನ್ನುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.
ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ವಿಧಾನದ ಮೂಲರೂಪಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚಾಕೂಟವನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ DAY-NRLMನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ. ಅವಿನಾಶ್ ನೀರಜ್ ತಿಳಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಶ್ರೀ ರಾಮನ್ ವಾಧ್ವಾ ಅವರು “6P ಮಾದರಿ”ಯ ಮುಖಾಂತರ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಮ್ಮುಖದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಸಂಘಟಿತ ಬಹು-ಪಾಲುದಾರರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಾಗು ಹಂತಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮುಖವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು CLFಗಳ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮತಿ ಮೋನಿಶಾ ಮುಖರ್ಜಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಒಮ್ಮುಖದ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಮತ್ತು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರೀ ಚರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆಯು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು..
ಜೆಎಸ್ಎಲ್ಪಿಎಸ್ನ ಸಿಒಒ ಶ್ರೀ ಬಿಷ್ಣು ಸಿ. ಪರಿಡಾ ಅವರು ಬಿರ್ಸಾ ಹರಿತ್ ಗ್ರಾಮ ಯೋಜನೆ ಹಾಗು ದೀದಿ ಬಾಡಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜಾರ್ಖಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾದ ಸಫಲವಾದ ಒಮ್ಮುಖ ಮಾದರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂ ಎಸ್ಆರ್ಎಲ್ಎಂನ ಎಸ್ಪಿಎಂ (ಕೃಷಿಯೇತರ) ಶ್ರೀ ಪಲ್ಲಬ್ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಪಯಣವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಹಾಗು ಕೃಷಿಯೇತರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಂದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲು ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.
ವಿಕ್ಷಿತ್ ಭಾರತದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಬಲ ಸಮುದಾಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಕಿ (ಆರ್ಎಲ್) ಶ್ರೀಮತಿ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಎಸ್ಎಂ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಉಪ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ಆರ್ಎಲ್) ಡಾ. ಮೋನಿಕಾ, ಒಮ್ಮುಖವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.
ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.
